ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ
Ένας τρόπος όπου ο άνθρωπος  σχετίζεται με όσα βιώνει και αντιλαμβάνεται εκφράζεται από την ικανότητα του να δημιουργεί συστήματα ταξινόμησης και εντοπισμού ομοιοτήτων, δημιουργώντας  έτσι γενικεύσεις και κανόνες. Στην κατεύθυνση αυτή αντλεί πληροφορίες και σημασίες από τις εμπειρίες του, αλλά και από κοινά διαμοιρασμένες  παραδοχές της πολιτισμικής του κληρονομιάς. Μέσα από αυτή του την ικανότητα, η σχέση του ανθρώπου με το παρόν διαμορφώνεται από τις διδαχές του παρελθόντος. Από σχήματα κατανόησης και δράσης δηλαδή, που ήδη έχουν διαμορφωθεί και παρέχουν μια αίσθηση προσανατολισμού,  ελέγχου, νοήματος και προβλεψιμότητας.  

Σε αυτή την κατεύθυνση οι άνθρωποι δημιουργούμε τελετουργίες, ρουτίνες, ρόλους και γενικότερα σχήματα κατανόησης,  εξήγησης και κατηγοριοποίησης του εαυτού και των άλλων που πολλές φορές μοιάζουν αυτονόητες και στατικές.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗΣ ΚΑΝΟΝΩΝ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Για παράδειγμα σε μια  ομάδα εργασίας πέντε ατόμων οι συζητήσεις είναι έντονες, διακόπτονται συχνά, κυριαρχούν πιο εξωστρεφείς φωνές με τις κουβέντες να γίνονται με ένταση. Ένα άτομο της ομάδας, που έχει ανάγκη από περισσότερο χρόνο επεξεργασίας και δεν λειτουργεί καλά υπό πίεση ή διακοπές, σταδιακά αποσύρεται, καθώς οι κουβέντες του προκαλούν ένταση, δυσφορία και επισφάλεια. Καθώς η ομάδα παρατηρεί ότι κατ΄επανάληψη αποσύρεται, η συμπεριφορά του ατόμου ερμηνεύεται από τους άλλους ως αδιαφορία και ανικανότητα να ανταπεξέλθει στους ρυθμούς της ομάδας. H ομάδα διαμορφώνει έναν σιωπηλό “κανόνα” να μην του αναθέτει ρόλους ή να τον παρακάμπτει σε διαδικασίες καθώς θεωρείτε «δύσκολος στη συνεργασία».

ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΥΕΛΗΞΙΑ  
Μια άλλη ικανότητα του ανθρώπου εκφράζεται στην βάση του προσανατολισμού σε διαφορές και εξαιρέσεις σε σχέση με την   υπάρχουσα οργάνωση ή κατάσταση των πραγμάτων, με σκοπό την επίτευξη μιας αλλαγής. Ο ψυχισμός μας δεν προσαρμόζεται σε περιστάσεις μόνο μέσω μοτίβων προσαρμογής που γενικεύονται άκριτα. Η συμπεριφορά και η ψυχολογική μας κατάσταση διαμορφώνεται σε συνάρτηση με το πλαίσιο. Σε σχέση δηλαδή με το πως το άτομο ερμηνεύει το «που» το «πότε» και τον με «ποιον» της κάθε περίστασης.

ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟ
Μέσα στην δυναμική ροή της ζωής, τίποτα δεν μπορεί να είναι αυστηρά στατικό και πανομοιότυπο μεταξύ των περιστάσεων που λαμβάνει χώρα η ύπαρξη. Οι ίδιοι οι άνθρωποι όσο και τα πλαίσια στα οποία ζουν, αλλάζουν.  Διαφορετικά γεγονότα (για παράδειγμα εσωτερικές εμπειρίες  περιβαλλοντικές αλλαγές), πολλές φορές ακόμα και τυχαία, αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την εμπειρία μας μέσα στην καθημερινότητα. Ένα όνειρο, μια ταινία, μια συνειδητοποίηση, μια απώλεια, μια συζήτηση, ένα σχόλιο. Μικρές ή μεγάλες διαφοροποιήσεις που μετατοπίζουν την εμπειρία μας με τον κόσμο. Αυτές οι μετατοπίσεις μπορεί να είναι επαρκείς ώστε τα μοτίβα να μην επαναλαμβάνονται, οι κανόνες και συνήθη σχήματα κατανόησης να μην κινητοποιούνται στον ίδιο βαθμό, ή να μην επιβεβαιώνονται, έστω και περιστασιακά. 

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΞΑΙΡΕΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Στο παραπάνω παράδειγμα, κάποια στιγμή λόγω μιας ξαφνικής παραίτησης ενός ατόμου της ομάδας, εμφανίζεται ένα νέο μέλος στην ομάδα. Κάποια στιγμή που έλλειπαν τα περισσότερα μέλη της ομάδας η συζήτηση τους διεξάχθηκε με πιο ήρεμους τόνους. Το νέο μέλος  παρατηρεί ότι ο συγκεκριμένος συνάδελφος έχει εύστοχες ιδέες όταν του δίνεται χρόνος και οι συζητήσεις γύρω από την δουλειά γίνονται με ηπιότερους τόνους. Έτσι, αποφασίζει να τον προσεγγίσει διαφορετικά, του ζητά εκ των προτέρων γνώμη, του στέλνει μια περίληψη της συζήτησης ώστε να προετοιμαστεί, του δίνει χρόνο να μιλήσει χωρίς διακοπή. Τότε το άτομο συμμετέχει ενεργά, προτείνει λύσεις και δείχνει διάθεση συνεργασίας.

Έτσι αποκαλύπτεται πως αυτό που φαινόταν σταθερό (ο “μη συνεργάσιμος”) ήταν προϊόν συγκεκριμένων σχέσεων και πλαισίων. Οι ρόλοι, οι κανόνες και τα νοήματα δεν είναι απόλυτοι, αλλά ρευστοί, καθώς κάτι πάντα μπορεί να μετακινηθεί, όταν το πλαίσιο αλλάζει.

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΩΝ
Σε αυτές τις περιστάσεις εμφανίζονται ευκαιρίες ανάδειξης των διαφορών  που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον προάγγελο μιας επικείμενης αλλαγής σε σχέση με αυτές τις κανονικότητες. Στην κατεύθυνση αυτή ο άνθρωπος μπορεί να προσανατολιστεί προς ένα δυνητικό μέλλον. Θα μπορούσε δηλαδή να αναστοχαστεί γύρω από το τι ήταν αυτό που άλλαξε τότε, αλλά και ποιες σχέσεις ,πράξεις και ιδέες, θα ήταν ικανές συνθήκες επανεμφάνισης αυτής της αλλαγής.  

Oι ικανότητες του ανθρώπου ως «δημιουργού μοτίβων και οργάνωσης» και ως «δυναμικής οντότητας που μπορεί να αλλάζει» βρίσκονται μονίμως σε διάλογο. Η διαλεκτική σχέση αυτών των πτυχών μπορεί ενίοτε να είναι συγκρουσιακή και να δημιουργεί αντιφάσεις και δυσκολίες. Πολλές φορές σχοινοβατούμε μεταξύ της προσπάθειας, από την μία  να ανταποκριθούμε σε ανάγκες και σκοπούς που εξυπηρετούνται από το ήδη εγκαθιδρυμένο, και από την άλλη σε ανάγκες και τις λειτουργίες  που θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν μόνο από την ανατροπή του υπάρχοντος .

Η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΙΑΦΟΡΑ
Ένας σκοπός της θεραπείας, υπό το πρίσμα μιας συστημικής προοπτικής, δεν είναι απαραίτητα η υπονόμευση ή η εγκατάλειψη της υπάρχουσας οργάνωσης των πραγμάτων ,αλλά η ανάδειξη των ψυχοκοινωνικών λειτουργιών που επιτελεί αυτή η οργάνωση , καθώς και του κόστους που αυτή συνεπάγεται.

Σε αυτές τις περιπτώσεις  επιδιώκεται η διεύρυνση των επιλογών δράσης και νοηματοδότησης, μέσα από την ανάδειξη εκείνων των αποκλινόντων ή ετερόκλητων στοιχείων που αναπόφευκτα εγγράφονται στην εμπειρία. Η θεραπευτική διαδικασία μπορεί έτσι να ιδωθεί και ως μια πρακτική ευαισθητοποίησης προς τη διαφορά, που ενισχύει την ικανότητα για σύλληψη των λεπτών αποκλίσεων και εξαιρέσεων  που συχνά καταπνίγονται όταν ο κόσμος κατανοείται μονομερώς μέσα από την ανάδειξη ομοιοτήτων που υπηρετούν αυτό που ήδη έχει καθιερωθεί.

ΖΩΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ 
Αυτή η κατεύθυνση της θεραπείας στηρίζεται περισσότερο στη δεύτερη ικανότητα της σχέσης του ανθρώπου με τα πράγματα. Στην ικανότητά του δηλαδή  να αποτελεί μια Ζωτική Δύναμη που έχει την δυνατότητα να φωτίζει  αθέατες πληροφορίες και να δημιουργεί νέες προοπτικές πέρα από το «γνώριμο», καταφέρνοντας να μην βυθιστεί στο φόντο της δικής του κανονικότητας.