René Magritte – the Therapist, 1937
Στο πλαίσιο της συστημικής σκέψης, η «ψυχοθεραπεία» δεν προσεγγίζεται ως διαδικασία επιδιόρθωσης, αλλά ως μια μορφή διαλόγου και διερεύνησης.
Μέσα σε αυτό τον διάλογο, ο ρόλος του ψυχοθεραπευτή θα μπορούσε να θεωρηθεί διττός. Από τη μία πλευρά, έχει έναν ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα. Μέσα από τη συζήτηση, εισάγει ερωτήματα, οπτικές ή παρεμβάσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως αφορμές για να παρατηρηθούν μοτίβα συσχέτισης των συμμετεχόντων με την εμπειρία τους. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγεται η δυνατότητα για τη συν-κατασκευή εναλλακτικών τρόπων κατανόησης και επιλογών δράσης όταν κάποια από αυτά τα μοτίβα δυσκολεύουν τα άτομα.
Ωστόσο, αυτές οι εναλλακτικές, όπως και οι παρεμβάσεις, δεν συνιστούν συνταγές σίγουρης επιτυχίας, αλλά προτάσεις των οποίων η χρησιμότητά τους σε σχέση με την επιθυμούμενη αλλαγή διερευνάται και δοκιμάζεται στην πράξη από τους συμμετέχοντες.
Από την άλλη πλευρά, και πέρα από το τεχνικό κομμάτι των πληροφοριών και των παρεμβάσεων που μπορούμε να εισάγουμε στη συζήτηση, το σημαντικότερο για την ίδια τη δυνατότητα αυτού του διαλόγου είναι η θεραπευτική σχέση.
Ο ρόλος του ψυχοθεραπευτή ως προς τη διαμόρφωση αυτής της σχέσης, αφορά μεταξύ άλλων και την επικοινωνιακή στάση που υιοθετεί απέναντι στα άτομα.
Σκοπός αποτελεί η δημιουργία μιας επικοινωνιακής συνθήκης μέσα στην οποία η εμπειρία των συμμετεχόντων μπορεί να ακουστεί και να αναγνωριστεί χωρίς να χρειάζεται εκ των προτέρων να προσαρμοστεί σε κάποια κατηγορία, αξιολόγηση, διάγνωση ή ερμηνευτικό σχήμα. Στα πλαίσια αυτής της συνθήκης, η ακρόαση και τα ερωτήματα που τίθενται, δεν λειτουργούν απλώς ως μέσα συλλογής πληροφοριών, αλλά ως μια μορφή παρουσίας που επιτρέπει στα άτομα να διερευνήσουν την εμπειρία τους με μεγαλύτερη ελευθερία.
Αποτελούν περισσότερο δηλαδή, μια στάση ενεργής περιέργειας για τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα παρατηρούν, βιώνουν και νοηματοδοτούν την εμπειρία τους, ενθαρρύνοντας έτσι την δυνατότητα τους να «υπάρξουν» με δικούς τους όρους.
Ερωτήσεις και παρεμβάσεις χωρίς θεραπευτική σχέση συνήθως απογυμνώνονται σε λόγο έωλο. Σε ήχους που εγγράφονται στο «πουθενά». H ψυχοθεραπεία δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική εφαρμογή γνώσης, αλλά διεργασία μέσα στην οποία ερωτήματα, υποθέσεις, ερμηνείες και αναθέσεις, αποκτούν νόημα και βαρύτητα μέσα από τη θεραπευτική σχέση.